|
Сяргей Бальшакоў (Цюмень, Расія)
ЦЮМЕНСКАЯ "БЕЛАРУСЬ": УЧОРА, СЁННЯ, ЗАЎТРА
Цюменская абласная грамадская арганізацыя (ГА) "Нацыянальна-куль-турнае таварыства Беларусь" створана ў чэрвені 1997 г. i зарэгістра-вана Упраўленнем юстыцыі Адміністрацыі Цюменскай вобласці 14жніўня 1997г.
Згодна са статутам таварыства "Беларусь", асноўнымі яго мэтамі i задачам! з'яўляюцца: задавальненне нацыянальных духоўных i культурных пат-рэб выхадцаў з Беларусі, якія пражываюць у Цюменскай вобл.; захаванне i развіццё беларускіх нацыянальных традыцый, культуры i мастацтва; рас-паўсюджванне праўдзівай інфармацыі аб сучасным становішчы ўРэспуб-ліцы Беларусь; замацаванне традыцыйных сяброўскіх сувязей паміж народам!, якія насяляюць Цюменскую вобл.
Наша таварыства яшчэ вельмі маладое. 14 жніўня 2000 г. яму споўнілі-ся тры гады, але яно ўжо добра вядома ў Цюменскай вобл, дзякуючы ўдзелу ў кулыурна-масавых мерапрыемствах, выступлениях патэлебачанні, радыё, артыкулах у мясцовых газетах.
Цяпер "Беларусь" аб'ядноўвае 100 чалавек. Характэрна, што мэты, ідэі i сама дзейнасць таварыства далучылі да яго i некалькі рускіх. Пры "Беларусі" створаны i актыўна дзейнічаюць секцыі вайскоўцаў моладзі, ветэранаў Уз-начальваюць ix члены ўправы, людзі энергічнью i захопленью сваёй справай.
Першым са значных мерапрыемстваў, арганізаваных таварыствам, была яго афіцыйная прэзентацыя грамадскасці Цюменскай вобл. 2 красавіка 1998 г. 3 гэтай нагоды ў Доме нацыянальных культур Цюмені сабраліся прадстаўнікі Адміністрацыі, нацыянальна-кулыурных i грамадскіх арганізацый вобласці i горада. Ужо ў наступным месяцы самадзейныя артысты таварыства пры-нялі ўдзел у святкаванні Дзён славянскай культуры i пісьменства— разам
1з творчай групай беларускіх артыстаў на чале з I. Лучанком, які з'яўляецца ганаровым сябрам "Беларусі". 3 ліпеня таго ж года таварыства арганізавала i з поспехам правяло "круглы стол" з нагоды Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь, урабоце якога прынялі ўдзел кіраўнікі Адміністрацыі вобласці i горада, старшыні нацыянальных дыяспар вобласці, прадстаўнікі сродкаў масавай інфармацыі. A ў канцы верасня 1998г. у Заводаукоўску адбылося адкрыццё першага філіяла "Беларусі".
Неўзабаве быў створаны наш першы беларускі фальклорны ансамбль "Лянок"— цяпер сталы ўдзельнік практычна ўсіх кулыурна-масавых ме-рапрыемстваў рэгіёна. Мастацкі кіраўнік ансамбля—колішняя выпускніца Беларускай кансерваторыі, артыстка аркестра народных інструментаў імя Жыновіча Тамара Грыгор'ева. У ансамблі ёсць таксама i прафесійны ба-яніст, заслужаны работнік культуры Расіі Фёдар Валодзін. Хутка быў створаны адпаведны дзіцячы калектыў— ансамбль "Пралескі". Цяпер ужо можна гаварыць, што ў ансамбляў сфарміравалася ўласнае аблічча, пры гэтым па-вялічваецца колькасць удзельнікаў, удасканальваецца ix майстэрства, пашы-раецца рэпертуар.
У студзені 1999 г. таварыства зрабіла значны крок наперад у замаца-ванні i развіцці беларускіх нацыянальных традыцый, культуры i мастацт-ва— распачала дзейнасць беларуская нядзельная школа, у якой дзеці i ўнукі беларусаў Цюменскай вобл, вывучаюць родную мову i літаратуру, знаёмяц-ца з багатай кулыурнай спадчынай гістарычнай радзімы, атрымоўваюць звесткі аб тым, што там адбываецца ў нашыя дні. Вядома, яшчэ шмат скла-данасцей, не хапае падручнікаў, хрэстаматый, наглядных дапаможнікаў i іншага, што неабходна для нармальнага навучальнага працэса. Большасць настаўнікаў школы— аматары без адпаведнай прафесійнай адукацыі — пра-цуюць выключна па ўласнай ініцыятыве, на грамадскіх пачатках; пры гэтым усе падручнікі i кнігі набываюцца імі за ўласныя сродкі ў час наведван-няў радзімы ў час адпачынку ці камандзіроўкі. Відавочна, што для далей-шага паспяховага існавання нядзельнай школе патрэбна дапамога Міністэр-ства адукацыі Рэспублікі Беларусь,— гэта мусіць быць апека ў метадыч-ным плане, у тым ліку i арганізацыя хуткатэрміновага навучання выкладчы-каў пачатковай школы.
Дзейнасць таварыства не абмяжоўваецца аднымі толькі выступленнямі калектываў мастацкай самадзейнасці i інтэрв'ю ў медыя-сродках. Так, управа аказала дапамогу ветэрану Вялікай Айчыннай вайны, удзельніцы бела-рускага партызанскага руху Е. Папковай, цяпер жыхарцы адной з вёсак Цюменскай вобл., ва ўстанаўленні тэлефона.
У красавіку бягучага года таварыства брала ўдзел у з'ездзе беларусаў Расіі, на якім прадстаўнік управы "Беларусі" У Шугля быў абраны ў кіраў-ніцтва створанай на з'ездзе Нацыянальнай аўтаноміі беларусаў Расіі.
У ліпені 1999 г. пры падтрымцы старшыні Саюза кампазітараў Беларусі I. Лучанка таварыствам была арганізавана экскурсія для групы цюменскіх
1беларусаў i ix дзяцей па Мінску, у Хатынь i на Курган Славы. "Паездка на гістарычную радзіму стала сапраўднай падзеяй, асабліва для нашых дзяцей, многія з якіх прыехалі сюды ўпершыню. Бомы звонаў Хатыні не да-дуць зачарсцвець нашым душам ніколі",— такія бьші водгукі.
Варта згадаць таксама такія праведзеныя сумесна з аддзяленнем пасоль-ства мерапрыемствы, як прыём з нагоды Дня Незалежнасці Рэспублікі Беларусь І56-ГОДДЗЯ яе вызвалення ад фашысцкіх захопнікаў; адкрыццё вы-стаўкі тавараў беларускіх вытворцаў, якая адбылася ў маі 1999 г.; святка-ванне Дня Расіі з выездам у раённы цэнтр Новую Таўду, дзе пражывае вял-ікая колькасць выхадцаў з Беларусі, дарэчы, адміністрацыю там узначаль -вае этнічны беларус.
У рабоце таварыства значную ролю адьпрываюць найбольш актыўныя яго сябры, якія заслугоўваюць таго, каб сказаць аб ix асобна.
Асноўным "лакаматывам" "Беларусі", галоўным завадатарам усіх па-чынанняў i арганізатарам мерапрыемстваў, бясспрэчным лідэрам з'яўляец-ца старшыня ўправы таварыства, прэзідэнт холдынгавай кампаніі Гандлё-вы дом "Мангазея" Уладзімір Шугля, бацькі якога з'яўляюцца выхадцамі з Барысава,—там дагэтуль жывуць яго сваякі. Менавіта дзякуючы яго фун-дацыям таварыства мае ўласны офіс, аргтэхніку i неабходныя фінансавыя сродкі.
Леанід Ксяндзоў — намеснік старшыні "Беларусі", палкоўнік, таксама ініцыятыўны i энергічны чалавек. Ён сабраў вакол сябе вялікую групу вай-скоўцаў іўзначаліў адпаведную секцыю, колькасць сяброў якой увесь час павялічваецца.
Людміла Татарынцава адказвае ў таварыстве за мастацкую самадзей-насць. Без спецыяльнай адукацыі, але надзеленая ад прыроды цудоўным пачуццём гумару, жыццёвай энергіяй i арганізатарскімі здольнасцямі, яна выконвае ролю рэжысёра i вядучай кулыурна-масавых мерапрыемстваў "Беларусі". Ва ўсіх пачынаннях ёй дапамагае 9-гадовы сын Уладзіслаў
Значную работу вядзе таварыства сярод пенсіянераў: запрашае ix на вечарыны, спрыяе вырашэнню побытавых праблем, аказвае мажлівую ма-тэрыяльную дапамогу. За гэты накірунак адказвае Лариса Шпартова.
Секцыю моладзі ўзначальвае Юрый Куліна.
Сябрамі "Беларусі" з'яўляюцца розныя па ўзросту, сацыяльнаму стану i адукацыі людзі, сярод якіх ёсць такія, хто цяпер займае адказныя пасады ў кіраўніцтве вобласці i горада. Гэта мэр Цюмені С Кірычук, дэпутат Дзяр-жаўнай Думы Расійскай Федэрацыі Г. Райкоў, старшыня лічыльнай палаты Цюменскай вобл. С. Шэрагаў, рэктар Цюменскага дзяржаўнага інстытута мастацтваў i культуры М. Капека. Нягледзячы на занятасць ў сваёй асноў-най дзейнасці, гэтыя людзі заўсёды гатовыя аказаць (і аказваюць) "Бела-русі" мажлівую дапамогу.
Сябры таварыства, якія сур'ёзна займаюцца камерцыяй, спрыяюць па-шырэнню гандлёва-эканамічных сувязей паміж Беларуссю i Цюменскай
1вобласцю. Шэраг такіх фірм, напрыклад, Гандлёвы дом "Мангазея", "Міла-віца — Цюмень", "Віцязь" ужо шмат гадоў займаюцца рэалізацыяй бела-рускіх тавараў на мясцовым рынку. Да гэтага супрацоўніцтва гатовыя ак-тыўна далучыцца i іншыя цюменскія кампаніі, якімі кіруюць сябры ГА "Беларусь"—напрыклад, "Цюменьзнешэканамсэрвіс", "Парфум-Цюмень" i г. д.
2000 г. таксама прынёс суполцы новыя дасягненні. Створана футбольная каманда "Белая Русь", якая адразу ж заняла 2 месца на абласным чэм-піянаце па міні-футболу. Па сумеснай ініцыятыве таварыства "Беларусь", аддзялення пасольства i кіраўніцтва Цюменскага дзяржуніверсітэта на кафедры агульнага мовазнаўства гэтага універсітэта была ўведзена спецыя-лізацыя "Беларуская мова і літаратура". Выкладанне вядзе лінгвіст А. Жу-раўская.
Адкрыты філіялы таварыства ў Ялутароўску, Табольску, Ніжняй Таўдзе.
На базе ГА "Беларусь" створана Цюменская гарадская нацыянальна-культурная аўтаномія, плануецца стварэнне абласной нацыянальна-кулыур-най аўтаноміі, куды ўвойдуць іншыя арганізацыі вобласці.
Варта адзначыць, што працы "Беларусі" значна паспрыяла б падтрым-ка збоку рэспублікі. Таварыства мае патрэбу ў беларускамоўнай літарату-ры—мастацкай i спецыяльнай, краязнаўчых матэрыялах, сувенірнай бела-рускай прадукцыі i г. д. Іншыя дзяржавы аказваюць сваім цюменскім дыяс-парам лепшую (у параўнанні з Рэспублікай Беларусь) дапамогу. Тым больш, удзячны члены таварыства кампазітару I. Лучанку, які акрамя згаданай ўжо экскурсіі па Мінску i Хатыні арганізаваў, з удзелам Мінгарвыканкама, Дні беларускай культуры ўЦюменскай вобласці (лістапад 1999г. — студзень 2000 г.).
Якія ж планы "Беларусі" на будучыню? Ix шмат, i ў ix ліку:
• Збор матэрыялаў i напісанне кнігі "Беларусы ў Цюменскай вобласці";
• Стварэнне музея гісторыі асваення беларусамі Цюменскай вобласці;
• Пашырэнне арганізацыі праз адкрыццё новых філіялаў у розных гара-дах Цюменскай вобл., аб'яднанне ўсіх беларускіх нацыянальна-куль-турных арганізацый Урала i Заходняй Сібіры;
• Стварэнне пры адной з абласных газет рэгулярнай (штомесячнай ці што-тыднёвай) "беларускай старонкі", вывучаецца магчымасць стварэнняўласнай, няхай i невялікай, тэлепраграмы. Усё гэта патрабуе сур'ёзныхсродкаў, якіх "Беларусь" цяпер не мае, але ў будучым яны могуць з'явіц-ца, таму i распачата адпаведная дзейнасць.
Усё сказанае сведчыць, што нягледзячы на сваю маладосць ГА "Беларусь" ужо даволі сур'ёзна зарэкамендавала сябе. Няма сумненняў, што ўсе планы таварыства здзейсняцца, калі з боку Рэспублікі Беларусь ей будзе аказвацца адпаведная дапамога.
Пераклад з рускай Вольгі Мазуравай
Крыніца: Беларуская дыяспара як пасрэдніца ў дыялогу цывілізацый: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». «Беларускі кнігазбор», Мінск, 2001 г., ISBN 985-6638-15-1
БЕЛАРУСКАЯ ІНТЭРНЭТ—БІБЛІЯТЭКА: http://kamunikat.net.iig.pl/
