|
Ліставаньне з М. Сяднёвым
Лісты да М.Сяднёва
№ 1
[Копія]
[Саўт Рывэр], 27 студзеня 1970 г.
Дарагі сп. Сяднеў!
Атрымаў Ваш ліст і бачу, што першы блін комам. Справа ў тым, што мне не хацелася ехаць у каносу, а таксама зварочывацца за дапамогай на месцы. Сам я меў першы раз дачыненьне зь лентай і, паскупіўшыся, нагаварыў свае слова на ўжыванай ленце. Зьмест і мова - таксама выключна мая апрацоўка. Прачытаў сп. Віцьбічу свае словы пасьля таго, калі нагаварыў і адаслаў Вам ленту. Выслухаўшы, ён сказаў: „Слова някепскае, але трэба было-бы зрабіць моўныя папраўкі". Няпроч гэта зрабіць быў і ён, але я адказаў, што ўжо позна, а, магчыма, і не патрэбна дзеля таго, што ён высланы сп. М. Сяднёву, які мае права рабіць папраўкі ды дэцыдаваць (надаваць яго ці не).
Я рад, што слова было нададзена, але не таму, што атрымаю ганарар, а таму, што праца была не на марна. Чэка на $ 50.00 я яшчэ не атрымаў.
Вашы заказы я гатоў прыняць. На вялікія сьвяты я магу даслаць свае казаньні, магу напісаць і некалькі рэлігійных скрыптаў. Адно, з мовай цяжкавата ды з тэматыкай. Цяпер перад намі Вялікдзень, а таксама немалое сьвята й Вербніца. Кончу калядаваць, пастараюся напісаць на гэтыя сьвяты казаньні. На Троицу ў прошлым годзе я напісаў слова й яно надрукавана ў „Царкоўным Сьветачы" за 1969 год. Я з малымі папраўкамі ўжо магу нагаварыць на ленту й пераслаць Вам, а Вы, калі падойдзе, на Тройцу пусьціце яго на сьвет.
Цяпер, што да службы. У 30 хвілін можна ўлажыць Вячэрню. Песнапеньні Вячэрні вельмі прыгожыя. Праз пару тыдняў мы возьмем гэту службу на ленту й перашлём Вам. Прыдзецца таксама апаратурай карыстацца прыватнай. Магчыма, на ленту возьмем малебен і паніхіду. Малебен можна надаць на 25 сакавіка, а паніхіду на Слуцкае Паўстаньне, калі гэтым дням прысьвечваецца аўдыцыя.
Віцьбіч часта мне звоніць. Раней ён, на маю думку, хістаўся, да якой належаць царквы, але нядаўна аформіўся ў нашым прыходзе. Каштавала яму гэта $ 149.00 (залеглыя складкі). Званю й я яму часам, каб тое-сёе даведацца аб крывічах. Мае высьці „Беларуская Думка". Магчыма будзе надрукаваны мае „Каляднае Слова". Арх. Антонія выкінем. Сп. Кавыль у гутарцы гаварыў, што сп. Сяднёў ня пііна й ён ня ведае, чы яго верш наданы?
Праца пры пабудове прыастаноўлена, але з надыходам вясны прыступім да заканчэньня як царквы, так і залі.
Жадаючы ўсяго найлепшага, на гэтым канчаю. Прывітаньне для радзін ад матушкі й Касоўскіх.
З любоўю ў Хрысьце Ваш [а. М. Лапіцкі]
Лісты да a. M. Лапіцкага
[Арыгінал]
[першая палова 60-х гадоў]
Дарагія а. Мікалай і матушка!
Пішам да Вас ужо з хаты, пасьля доўгачаканага й вельмі прыемнага падарожжа нашага. Дазвольце, калі ласка, адразу-ж на гэтым месцы выказаць Вам, а. Нікалай і паважаная матушка, нашае як найбольшае дзякуй за ўсё тое, што вы зрабілі для нас, каб нашае прабываньне ў Саўт Рывэры было сапраўды прыгожым. Вашы чулыя, далікатныя адносіны да нас запалі ў сэрца, і Вы на гэтулькі падкупілі нас сваей добразычлівасьцяй, што нам нават не хацелася выяжджаць ад Вас. I цяпер, калі мы ўжо прыехалі да хаты, Вас як-бы не стае для нас.
У „Менску" было таксама няблага. Лягер добры, адпачыць можна добра. Месца прыгожае. Шмат з кім пабачыліся. У гутарках згадвалася колькі раз і Ваша імя, як уладаючага ў Саўт Рывэры. Усе шкадуюць, што Вы не прыехалі з Тамашчыкам на высьвячэньнне.... I яшчэ я спасьцярог адну рэч: ахаладжэньне да Абрамчыка. Наагул, як мне здаецца, у нашым грамадзтве можна назіраць тэндэнцыю „прымірэньня", паразуменьня ці што. Толькі, безумоўна, у такім разе паўстае пытаньне: паразуменьне коштам чаго?
Страціў недзе адрас Касоўскіх, а трэба чыркнуць ім пару словаў. Думаю зрабіць гэтак: напішу да іх, пісьмо укладу ў канвэрт, прыляплю марку, дашлю гэта Вам, а Вы ўжо заадрасуеце й адашлеце поштай, указаўшы й мой зваротны адрас.
Вось гэта і ўсё тымчасам. Прывітаньне Жоржу.
Яшчэ раз дзякуем Вам за гасьціннасыгь, зь якой Вы нас прынялі.
Ваш Сяднёў
P. S.: Як мы ні хадзілі па Саўт Рывэру, а ўсіх не абышлі. Таму можа хто й пакрыўдзіцца на нас. Пры нагодзе, а. Нікалай, калі ласка, растлумачце „незадаволеным"...
№ 2
[Арыгінал]
4 лістапада 1962 г. Дарагія айцец і матушка!
Шчыра дзякуем за ліст, вельмі прыемна было атрымаць вестачку ад Вас. Тым больш, што доўга нічога не чуваць было ад Вас. Я думаў, што Вы ўжо забыліся на нас зусім, купаючыся ў моры ды падрыхтоўваючы календары з „Царкоўнымі Сьветачамі". Аж усё-ткі, дзякаваць Богу, знайшлі часу й для нас.
Радасна чуць, што ўсё ў Вас там у парадку. У нас таксама тымчасам той самы, ранейшы стан рэчаў. Дзеці пакрысе падрастаюць і адпаведна гэтаму ўскладняецца й само жыцьцё. На гэтым месцы яны шлюць Вам свае найлепшае прывітаньне й пажаданьне ўсяго найлепшага. Ваш ліст яны слухалі зь вялікай пільнасьцю, як ліст ад знаёмага бацюшкі й як ліст з іхнай радзімы. 3 здароўем таксама сяк-так. Тым часам нядрэнна, праўда, у жонкі завялося каменьне ў пузыры, чуецца нядрэнна й працуе, але, мусіць, трэба будзе зрабіць апэрацыю. Меліся прыехаць у Саўт-Рывэр летам, але якраз улетку унівэрсытэт запрасіў мяне выкладаць мову ў унівэрсытэце (пазычылі ў Аір Форсе) i мы, такім чынам, зьездзілі толькі на возера Мічыган на тры дні, каштуе дорага. Так і скончыліся мае вакацыі.
Шкада Каліноўскай, шкада й Антона. Але чаму быць, таму не мінаваць. Нічога не зробіш. „Ніхто з граніц сваіх ня выйдзе жыцьця, законам напісаных", як пісаў калісьці Колас.
Прыемна чуць, што Вашая парафіяльная школка разрастаецца. Надзвычайна добра. Царква й школа - гэта, бадай, адзіны слуп беларускасьці ў Саўт Рывэры, што там не гавары. Разумеецца, царква й школа - гэта сам той народ, які там жыве, на чале з сваім бацюшкам.
З маімі рэчамі, якія я Вам дасылаю для друку, канешне, Вы можаце абыходзіцца так, як Вам хочацца. Друкаваць, не друкаваць, выпраўляць, дадаваць, выкідваць і г.д. Тое-ж самае й з маім рэфэратам да 25 Сакавіка.
Што тычыцца каляднай п'ескі, дальбог, айцец Мікалай, ня маю цяпер часу: вучуся-ж яшчэ й сам, хай яно спрэхне. Узяў цяпер стараславянскую мову й псыхалёгію, пхнуся, хоць з гэтага нічога й ня выйдзе: застары ўжо. Хопіць аднаго „с" для грэдуэйт студэнт, каб выгнаць. Але я абяцаю ўсё-ж напісаць такую п'еску, калі буду жыў і здароў, добрую такую, каб на вякі. Тым-жа часам закінуў і свайго Корзюка, якога ўжо напісана досыць-такі ладна. Ня гневайцеся, калі ласка.
Я ня ведаю цяпер тых цытатаў з Жылуновіча, Цанавы й Кнорына, копіі гэтага рэфэрату ў мяне няма. Але я думаю, што гэта будзе прыблізна, а то й дакладна так: Л. Цанава: „Всенародная партизанская война против фашистских захватчиков", Менск, 1951 г., том 2, бач. 786, 726, 725, 732; 3. Жылуновіч: „Люты-кастрычнік у беларускім нацыянальным руху". Зборнік „Беларусь", Менск, 1924 г., бач. 185; В. Кнорын: „1917 год в Белоруссии и на Западном фронте", Минск, 1925 год, стр. 3, або В. Кнорын: „Да гісторыі диктатуры пралетарыяту ў БССР", „Полымя", Менск, 1929 г., нумар I, бач. 90-91, або В. Кнорын: „Камуністычная партыя на Беларусі". Зборнік „Беларусь", Менск, 1924 г., бач. 219. Выбірайце любую крыніцу!
Вось і ўсё тым часам.
Прывітаньне ад усіх нас матушцы, Лёлі, Жоржу, Лявону, улучна з Вамі, безумоўна. Пішэце нам, мы будзем вельмі рады атрымаць ад Вас хаця пару слоў.
З пашанай да Вас Ваш Масей
Ці ня прыслалі-б Вы мне адрас Завістовіча?
P. S.: Ёсьць у мяне з дзесятак новых недрукаваных верінаў, але на жаль, усе яны такія, што Вы іх у „Сьветачы" не надрукуеце.
М. С.
№ 3
[Арыгінал]
7 сьнежня 1969 г. Дарагі айцец Мікалай!
Належыўся-б вялікі й прыгожы ўступ, - колькі-ж часу прагасьцявалі ў Вас, колькі засталося добрых успамінаў ад нашага побыту ў Саўт Рывэры, колькі сустрэчаў, гутарак, што мусіла-б быць напісаная не адна ода, не адзін мадрыгал, але давядзецца пачаць без усяго гэтага, пачаць прама з просьбы. На носе Сьвятыя Каляды й трэба, айцец Мікалай, каб Вы прамовілі да ўсяго беларускага праваслаўнага народу праз радыё „Свабода". Гэта было-б просткі гістарычнае патрыяршае пасланьне. Мы ўсе тут спадзяемся, што Вы нам дапаможаце ў гэтым. Гэта мусіла-б быць ня то, што нейкае казаньне, а хутчэй, слова. Спакойнае, ціхае слова, чалавечае слова, слова любві да чалавека. Кароткае. Не абавязкава доўгае. Зусім не. I спакойна начытанае. Вы маглі-б, айцец Мікалай, начытаць яго і ў студыі ў Нью Ёрку, там умовы лепшыя (я напісаў-бы Запрудніку й ён прыняў-бы Вас там добра). Калі-б не захацелі Вы ехаць у Нью Ёрк, Вы маглі-б начытаць гэта і ў зяця свайго. Здаецца, ён гэтую ўсю музыку мае?! Бацюшка атрымаў-бы радыё і ўзнагароду. Калі-ж бы, крый Божа, ба-цюшка ўздумаў адмаўляцца, дык на яго загневалася-б уся Беларусь Праваслаўная, гэта значыць уся Беларусь. Вось гэткая, ня толькі мая асабістая, а і ўсебеларуская, просьба да Вас, айцец Мікалай. Чакаючы істужкі з тэкстам ад Вас, застаюся адданы Вам.
Ваш Масей
А матушку й забыў уставіць наверсе, у звароце. Во будзе мне, грэшнаму. Добры дзень, матушка, найлепшыя нашыя прывітаньні прымеце ад нас усіх. Як прыедзем яшчэ, дык пэўна-ж пасадзіце нас, як заўсёды, за стол і накорміце.
П.С: Істужку, айцец Мікалай, калі ласка, паветранай поштай. Выдаткі будуць аплачаныя. А можа калі-небудзь прыслалі-б нам усю службу Калядную, ці якую. Мы пушчалі-б яе кожную нядзелю замест той, якая круціцца бясконца вось ужо колькі год, невядома кім і дзе накручаная. Прывітаньні Ігару, Тасі, Цярпіцкім, Палюховічу, усім добрым людзям, у тым ліку Сіцько, айцу Сьвятаславу, Івану Іванавічу.
М. С.
