Аўтар: Макацёр Сідар Год: 1997 Cерыя: Бібліятэчка Беларускага літаратурнага аб’яднання “Белавежа” (Беласток) Раздзел: Паэзія Краiна: Польшча Крыніца: Беларуская інтэрнэт—бібліятэка: http://kamunikat.org/

Факсы

Нязбыўная мара
Будзь ты найхваткі і найпярэдні,
Усіх не прычэшаш адным грэбнем.

Вечная дылема
Сапраўдным трэба быць паэтам,
Каб дагадзіць і тым, і гэтым.

Збалелая думка
Усяму свой час,
Ды не ў нас.

Першаснасць
Найвострыя церні
Вырастаюць з цемры.

Закон
Хто не з намі,
Таго мацюкамі.

Шарада
Жыццё — маскарад.
Маска. Кара. Рад.

Зоркі
Не цягне іх далеч зямная,
Халодная яна ім, нямая.

Маталогія
Каронны ход:
— Я і народ!

Нораў макатранца
За сваю няўдачу
Грамадзе аддзячу.

Непрыстасаваны
І залатая сярэдзіна
Жыццё яму звярэдзіла.

Інфантыльны
Не апаў духам
І пад абухам.

Дугадум
Ведаў сабе цану:
— У дугу яго сагну!

Прагматычны
Грошай на подкуп не транжырыў,
Даваў у лапу па ранжыру.

Прыземлены
Хадзіў не чуючы пад сабою ног.
А ўзляцець не мог.

Сейбіт
Ён самы здольны ў мройнай сяўбе —
Усіх паставіў ніжэй за сябе.

Праметэй
Да свайго „Я”, як да скалы прыкуты,
Сябе і выставіў на пакуты.

Прабіўны
Грукаў спераду, грукаў ззаду —
І ў „залатую” увайшоў плеяду.

Біяграфічная даведка
Мысляр выдатны. Салонны леў.
Ператварыў салон у хлеў.

Скачкападобны
Праз перманентнае абнаўленне
Уступіў у мутацыю сумлення.

Губчаты
Ён злеплены з нячыстай гліны,
Увесь прасяк памыйнай тхлінай.

Трохчлен
Махляр, нахабнік і хамут,
А пасадзілі вось на кут.

Містыфікатар
Без супачыну блытаў сляды
У прышлае Нікуды.

Прынцыповы
Не мяняе поглядаў, увесь у барацьбе.
Раней жыў сабою, цяпер — для сябе.

Тактык
Прылашчваў, узводзіў у рангах.
І па абодвух рубаў флангах.

Смачна есці!
Ад грому воплескаў аглух —
І думаў толькі пра свой трыбух.

Рэальнасць
Вярэдзіш, уява, душу маю —
Што маю, тое і даю.

Лаўрэат
Быў недапечаны, выйшаў з нізоў,
І з недапёку лаўры знізаў.

Рубам
За якія пернікі
Узвялі яго ў Капернікі?

Агрэсіўная шэрасць
Пры духоўным бясхлеб’і
Слова розум праследуе.

Цуглі
Асела злосць на дне душы.
Сканай, мяне не варушы.

Дарадчы голас
— Неабходная гульня?
(Пасля роздуму)
—Гульня розуму.

Мацачкі
Упэўненых у сабе
І чорт не саб’е.

Павадырам
Адпусціў павады —
Чакай бяды.

Мур-сон
Быў сон. Быў мур. Штуршок — руіны.
Значыць, быў гмах не з глейкай гліны.

Вяроўка помсты
Гісторыя ўкруг лідэраў скача,
І таму мы іх сабачым.

Цвёрдая парода
Потам і крывёю
Шліфуем гісторыю.

Празрысты намёк
Не падабаецца лад —
Каленам пад зад.

Лёсам мілаваныя
Не ведалі смаку папругі
Чорт, кат і другі.

Шаман
З добрых намераў
Народ зняверыў.

Звалка вятроў
Жыццёвыя замеці
Адкладаюцца ў памяці.

Пазіцыя
Старое адкідаў ён прынцыпова,
Заўсёды жыў па запаветах новых.

Смяльчак
Каб чорным сілам не скарыцца,
Кінуў чырвоным рукавіцу.

Жывучы
Не праваліўся ў злашчаснай трубе
Уладарны прынцып: ты — мне, я — табе.

Спустошаны
— Чаму апалі крыллі?
— Ад жолаба адбрылі.

Зацыклены
Чакаў ад мройных сноў гудзення
І адэкватнага абуджэння.

Без намёку
Генетычны шэраг —
Шэрасць нараджае шэрасць.

Між вальнадумцамі
Падмануў нас век дваццаты —
Замест волі, сняцца краты.

Эстафета загубы
Пераймае паліцу з веку ў век
Ад чалавека чалавек.

Недамат
Адмацюкаў нас век прыматаў,
Пакрыць яго не стае мата.

Між ёлупамі
Да ганебнага слупа
Адсталага ёлупа!

Старое — новае
Уздыхі сірэн, даўно не чутныя,
Лунаюць над намі, еўрачмутамі.

Выродлівы птах
Як ні кармі, сваё дзяўбе:
— А каб цябе! А каб цябе!..

Нізкае і высокае
— Усё адносна ў гэтым свеце, —
Сказаў флюгер аб ракеце.

Пагадзіўся
Пакорлівы да свайго лёсу,
Плаціў даніну Бахусу.

Дальні
І адышоў у дымную даль,
Дзе сатана спраўляе баль.

Самазаглыблены
Адбіўшыся ад прамоў,
Пазіраў у глыбінь вякоў.

Век падсумаваны
Разбіў Масу, спляжыў Расу,
Узвёў на высі Касу.

Сварожыч
Палымяны сын Сварога
Упадабаў зямнога бога.

Давай рынак!
Яшчэ полацкі Скарына
Саматужна ішоў у рынак.

Не адставаць
— Усё будзе ісці да лепшага, —
Пацяшаў конны пешага.

Папутчык
У чаканні свайго цягніка,
Прысеў да Пазняка.

Патайная плавільня
Шлях адзіна правільны
У Віскулях расплаўлены.

Трыумвірат смалакураў
Смалою спаяны
Белавежскія Каіны.

Інкубатар
У дэмакратыі дрэмле панура
Прэстыжны вірус — дыктатура.

Суверэноіды
Пад суверэнаву дудку скакалі —
І суверэна абкакалі.

Прыродны нораў
Спакон веку так вядзецца —
Блазан з розуму смяецца.

Звіхнуты
Мазгі паставіў на задні ход.
— Ту-ту! Паехалі!
І ў плот.

Паэт
У лужыне, замест амёбаў —
Вылаўліваў асколкі неба.

Апантаны
Выганяючы з сябе адвечнага раба,
Біў дыфірамбамі ў абарыгенны барабан.

Сявец
Па інерцыі
Сеяў трывогу ў сэрцы.

Новы Герцэн
Каб не згубіцца ў былым,
Думы прызначыў на калым.

Прастора духу
І злы геній
Працуе па натхненню.

Сабачы дэвіз
Няважна — з кім, няважна — на каго.
Абы пагаўкаць — дэвіз яго.

Пераступіў у вякі
Узаемапакусваннем затузаны,
Лёг між нязломнымі і мужнымі.

Спрадвечная
І ў дзікуна
Ідэйная мана.

Цоштоковіч
Выводзіўся з двух вытокаў —
Адным „цокаў”, другім „штокаў”.

Непапраўныя аптымісты
Наводшыбе жыцця, з бравадай
Шукалі згубленую радасць.

Асцярожнае
З аглядкаю выбірае сяброў
Дабро.

Борзая парода
Вернападдана віляючы хвастом,
Спазнаў сваю слабасць і сваё хараство.

Дзе-нідзе
Выпрастаў спіны
Вывадак змяіны.

Павернуты
Разам з пакаяннымі стогнамі
Дэмакратычна свяціў сцёгнамі.

Дзяжурны паэт
Стаяў на „Варце міру” ён.
Шажок — і шэпча „Верую”.

д-р З. Янюк
Спеў пад парпісцкімі гужамі.
Зараз — катахэт заслужаны.

Здольны
Зрабіў круты віраж
У новы міраж.

Ліхач
Скакаў казак з ізму ў ізм,
Прыскакаў у капіталізм.

Высокашыротны
Пазіраў на ўсё з высоку
„белавежскі” ясны сокал.

Вышынная хвароба
Залез высока, не кажы —
Не бачыць ужо крутых сцяжын.

Кесар
Бушуе стыхія. Пасад гарыць.
А ён, што нямы: стаіць і глядзіць.

Капітан
Узяўшы курс, трубіў адно:
— Ідзем, хлопчыкі, на дно.

Назойліваму
Мой храм у маёй душы. 
З прыходу ўласнага мяне спішы.

Фарысеі
Пакуль жывём, датуль і будзем
Мараль абмотваць словаблуддзем.

Кулінар
Мовай абкатанай, гладкай,
Расплешча справу на аладку.

Выступовец
Маю гонар! Ад імя!..
Вітаю!.. Мя-мя...

Рэфлекс барацьбы
Глядзеў на ўсе вочы
Павадыр воўчы.

Здзелка з сумленнем
Абяцаў на ўсё забыцца
Помслівы, злапомны гіцаль.

Твар у твар
Голас сумлення для лайдака,
Што плахта чырвоная на быка.

Сонцалюбівы
Пакуль сонца не пагасне,
Будзе жыць як сыр у масле.

Кампенсацыя
Адборны мат павіс над ім —
Вялікім, мудрым, дарагім.

Мастадонт
Усё алавянымі слоўцамі часціў,
На чужым горы будаваў шчасце.

Мікіта
Правадыру за блазна быў,
А ў свіце козырам хадзіў.

Моцныя наперадзе
Трымалі ўладу, княжылі, уладарылі,
А ў Лету — тварам у гразь ударылі.

Учарашні
Адматваючы назад свае гады,
З імпэтам адышоў у нябыт.

Носьбіт
Нёс праз гады, сістэмы і чыны
Замест твару свайго — пазычаны.

Шукальнік
У змроку гадоў шукаў са знічам
Сваё прыватнае аблічча.

Імітацыя
Па даўнім сцэнарыі, ва ўсе званы,
Новапрызначаныя б’юць званары.

Дэмакрат-рэфарматар
На вашу радасць ці на бяду
Я свой парадак навяду.

Адстаўны агент
Ні з таго, ні з сяго
Рассакарэцілі яго.

Перакоўка
Замест у капыты, кавалі
Уганялі ў голаў вухналі.

Высокія вартасці
Жаданне палкае наследніка —
Паставіць крыж на папярэдніках.

Якім быў, такім застаўся
Адвакат д’ябла, наменклатуры,
Цяпер у праведных халтурыць.

Сценачнікі
Задзірыстыя крыкуны
Народ ставяць да сцяны.

Бацькі і дзеці
Дзеці выбіліся ў людзі,
А бацькі ўсё вярблюдзяць.

„Яны” і „ён”
Гнідамі ў нас гаці гаць,
А я чысты, вашу маць!

Улагодзіў
Не па дарозе нам, на жаль, —
Жывы з мёртвым разважаў.

Плячо да пляча
Жадаў і ў прадонні злегчы
Між лепшымі з лепшых.

Акселерацыя
Пагалоскі рост:
— Накруці ёй хвост.

Ненасытны
Падказваў галаве жывот:
— Шырэй рот! Шырэй рот!

Танцор
Выйшаў на круг
Абух.

Ветлівы
— Праходзьце наперад!..
У нерат.

Праходчык
Праз агонь, ваду і медныя трубы —
У кацёл бяздушша і загубы.

Самаваршчык
Заварыў чай —
Глытай!

Прызнанне людаеда
Болей за ўсё люблю вас, людзі!
І гэту цягу час не студзіць.

Алкаш
Ад духоўнага запою
Успыхнуў німб над галавою.

Сляпое захапленне
Куды ні глянь — пекне —
Здзіўляўся Марак у пекле.

Эпітафія
На зваротным у рынак шляху
Сканаў ад празмернага страху.

Дзень у дзень
Куды ні сунься —
Усюды ўюнься.

Нігіліст
Што сцягі,
што палошчуцца густа,
Калі ў кішэні пуста.

Празрэнне
Спазнаўшы марнасць гэтага свету,
Нырнуў у бутэльку, як у Лету.

Стойкі
Не выкідаў слоў з песні
Кляпам заткнуты веснік.

Непітушчы
Да чаркі не прыгубляўся наш Фядот.
Перакуляў яе кідком у рот.

Падпора
Герой нашых дзён
Пад плотам відзён.

Фальклорны тып
Падкаваны на ўсе лапы,
А вядзе сябе, як лапаць.

Непатапляльны
Хіпак з нахабнасцю салодкай
Плыў ад малодкі да малодкі.

Сэрцавед
Не мог спасцігнуць парываў жонкі,
А быў жа псіхолаг душэўны, тонкі.

Спагадлівы муж
Павініўся перад ёю
Пад зямлёю.

Атаясаміўся
Дзеля бяспекі — які жах! —
Насіў за пазухай вужа!

Адметная
Пяе — як дыхае,
Агідны дых яе.

Бутэлька
Вас многа, я — адна.
Дык да дна!

Генная цаца
Ганяў яе па агародах
І макатранскі продак.

Зман
Падагрэла іскрыстай усмешкай
Недапаленая галавешка.

Старая лярва
Геніяльна віхляе азадкам,
А глядзець гадка.

Недзе ў нас
Круць улева — адны феі,
Круць управа — карыфеі.

Ваяжор
Прыабняў яе за талію —
І ўбачыў Італію.

Хуценькаму
Не адразу!
Не адразу!..
Да экстазу.

Абсурд
Стары грыб,
А прэ ўглыб.

Літгільдзеец
Пасівеў ад літхады,
А ўсё ходзіць у маладых.

Літкансультацыя
Пытаеш, што выбраць. Скажу, не сакрэт:
Пішы без падказак, калі ты паэт.

Паэзія
Малодка затаеная, ветлая.
Прыслухайся, кажа: — Бяры, я твая.

Муза
Толькі на кліч моцны, гарачы,
З’явіцца, як у сне, і аддзячыць.

Згубленая радасць
Цягнула за сабою воз
Поўны слёз.

Провады
Тысячагоддзе
на злом крочыць.
Каб яго нам не сурочыць.

Сабе
Не цікуй маю душу,
Я сам яе задушу.

цераспалосіца

Усведамленне
У светлы шлях, надзейны бераг
Ракі няспыннай прагна верыў.
А гэта быў духоўны нерат —
Жыццё аддадзена хімерам.

Лінія
— Левай! Левай! —
Бухалі бубны.
А завароты кідалі ўправа.
Так пракладалі
Шлях адзіна правільны
Золатасярэдзінныя
Будні.

Па дыямату
Канула ў Лету Парпія.
Па дыямату скок-прагрэс.
— Вядучаю сілаю буду я! —
Сказала пані Эс.

Час
Падключаны
да зманлівай сістэмы —
цяпер бязгрэшны, без віны —
на непакорных
кідаў анафемы
і правіў баль
у самога сатаны.

Повязь вякоў
— З адной ракі
цякуць вякі.
— А толк які?

Венцаносец
Быў пад вянцом —
Хадзіў тарцом.
Прапаў вянец —
Апаў тарэц.

Гоншчык
Каціўся да фінішу паўснам уздагон.
На душы былі слёзы і была кроў.
Матляў галавою прыблудны гном.
Ад славы да ганьбы — адзін крок.

Іронія лёсу
Шчалкапёры гулі роем:
— Быць яму вякоў героем!
Звычную пакінуў базу,
Які жах: герой наш — блазан.

Вяшчун
Праніклівы,
таемнымі наказамі
нагружаны,
а сеў у лужыну.

Дыялог
Паміж ідучымі на дно:
— А дзе сірэны?
— Не відно.

Напрамак
— Яшчэ нам далёка ісці.
— А куды?
— Кудысьці.

Заўсёды наперадзе
Літгільдыі перадавая дама
Герояў неба славіла і БАМа.
Ды з гулам часу памяняла крэн:
Прыціснуў даму бізнесмен.

Рынак
— Шокатэрапія? Для дужых.
Рынак шалее бравадай.
— Што ж для мяне, мой дружа?
— Тавар дэфіцытны — спагада.

Еўрапеец
Зайшоў у краму ўжываных рэчаў.
Бы ў казку чароўную ўтопаў.
Купіў штаны (з Ганса),
(з Джэймса) пару фрэнчаў,
паўтузіна кашуль (з Морыса).
Еўропа!

Гібельная звычка
Мы ўсё ахвотна бэсцім
І страхі наганяем, —
І ўжо старое шэсце
Явіцца новым раем.

Амок
Цёмныя сілы лунаюць над намі —
Здрада і мафія, змова, „Art-B”;
Усе з расчаперанымі посткіпцюрамі,
І кожнаму прыхадню лобам бі.

Змаганцы
Калапс! Хана! Даем дзёру! —
Б’юць трывогу марадзёры.
Тут і нашы вешчуны
Рэдкім робяць у штаны.

Гнуткі
Яго ляпілі абставіны,
З торнай не збіўся сцежкі,
І на дыбкі пастаўлены —
Прэстыжныя браў прамежкі.

Рысачок
Скакаў Яська ветрагонны
Па гісторыі крутых зломах.
Нёс надзею, будзіў сонных —
Здабыў тытул ашалома.

Ідэя і рэальнасць
Чалавек —
тварэння вянец?
Каб!
Як ні вярці твор,
як ні круці —
Раб.

Homo sapiens
Гучыць горда! Знаток зоркі
З малпай голай вадзіў рэй.
Ну й лізун ты, дзядзька Горкі,
Ну й манюка, карыфей!
Горды Гук толькі і знаў,
Колькі здужаў — рабаваў.

Устойлівы
Не зважаў на гаману:
— Усіх самну.
Наконт рабунку
Меў сваю думку:
— Калі для мяне —
Канец гамане.

Схамянуўся
Пасля арацыі
Палаў у гарачцы:
— Ну й маху даў:
Замала шэфа ўзвялічаў!

Гангрэнавы
Гнояць яго! — гудзе і гудзе
Недаўменнай грамадзе.
Абрыдла слухаць, бо не слабак,
Сам у гнаенні адменны мастак.

Ціхоня
Пакрыўджаны,
таіў гнеў.
Не кусаў сабе
локці.
Чакаў моманту —
умеў
мазануць дзёгцем.

Хват
Цёмначчу, гвалтам, без супыну
Браў, як малодку, уздым вяршынны.
Кажа, усеўшыся на Парнасе,
Што гвалт суцішыцца па часе.

Паўліны
Дайшлі да нас са словам новым
Апосталы перабудовы —
І мы ўподбежку за імі
Галёкаем на ўзор паўлінавы.

З вырачанымі вачыма
Навыдумлялі! Чорт ведае чаго.
Дух продкаў! Вечна адраджаецца...
Вымудры! Міф. Ні следу яго:
Усё цячэ, усё мяняецца.

Паразіты
На высокім і святым
Карчавалі свае гоні
І пускалі курадым
Уладары і ветрагоны.

Тры багатыры на раздарожжы
Адзін кіруе у сонечнае Нікуды, па інерцыі.
Другі ў Засень, папусціўшы лейцы.
Трэці то ў Засень, то ў Нікуды,
Паблытаў лейцы і хады.

Часовыя
У раскацістым віры
Раслі мыльныя пухіры.
Аж лопнулі ў час-пік.
З гучнай помпы — ціхі пшык.

Маладая Беларусь
Перамагаючы ў сабе трывогу,
З аглядкаю на сцюжы і вятры,
Намацвае сваю дарогу.
— Жыве! — крычыць да хрыпаты.

Ля парожняга пастамента
Хто арла, а хто хабэту
Цягне на пустамант гэты.
Адумайцеся! Сімвал наскі —
Пальцам пханыя каўбаскі.
Галасуем! Не маню.
Хто за свінню?

Цёмнае насланне
Паддаўшыся ўплыву застойнай фрустрацыі,
Мы ўсё разважаем аб гібелі нацыі.
Ужо блізка да тога прывіднага глуму
Сярод гаманкога гарадскога тлуму.

Пераможцы
Напіналі бацькі жылы —
У ладкі білі, не тужылі.
Выцягнулі бацькі ногі —
У ладкі б’юць ад перамогі.

Пратэст
Прыйшлі дашкольнікі,
прыйшла эліта
дзіцячага дома.
У руках плакат:
„«Зорка» без гномаў!”

Пачынаецца на хэ...
Увагнаўшы бліжняга ў калапс,
Ханжа ўзбагачваў амплуа:
— Мой стары дружа,
Жыві, ды не тузай дужа.

Ратнік
Я не вінаваты,
Што жыву на раты.
Вінавата база —
Пустая, зараза.

Шчыры беларус
Манкуртам быў нявед чаму —
Ішоў крыжовым курсам;
Павесіў лапаць на сцяну —
Стаў шчырым беларусам.

Сябру
Вядзеш ты гутарку мядовую,
А я ў думках уюн’ю —
Якую новую, чарговую,
Падложыш хутка мне свінню.

Крот-Кратовіч
Крот-Кратовіч не астыне,
Ён работаю гарыць.
Пакуль ногі не адкіне,
Пад табою будзе рыць.

Магільшчык
У сакрэтнай гамане
Капаў яму для мяне.
Апусціў трухло на дно,
Бачыць: я і ён — адно.
Мацярыцца над капцом
Здань, налітая свінцом.

Безвыходнасць
Пытаўся ў волата слабак:
— Як адчапіцца ад сабак?
І мовіў волат слабаку:
— Я сам у сабачым тупіку.

Эйфарыйцы
І ўдзень, і ўначы
Таўкуць семя таўкачы.
А яно крычыць: — Ура!
Жыве наша Макатра!

Аракул
Суседскім бытам незямным,
Прароцтвамі заняты,
Ён на падворышчы сваім
Вырас на Герастрата.

Кемлівы
Лізнуўшы акраец даўніны,
Натужна, як той Сізіф,
Будуе падмурак вышынны
Пад собскі нязбыўны міф.

Вечны
Са старажытных Афін,
Улева і ўправа ад Грынвіча,
Пануе трыбунны Графін.
Слава табе! Графінічы.

Куды ні кінь, усюды клін
Усё жыццё адна мана,
Кругаварот надзеі страчаны.
А на развілку сатана
Хвастом матляе. Страшна.

П’едэстальскія
На адмаўленні ўсіх і ўся настоены,
Зняважваючы мёртвых і жывых,
На п’едэсталы рвуцца буяны,
І одапісцы векавечаць іх.

Птушка
Упадабаў паўлін nobliwy
Падцірацца зрэбнай „Нівай”.
Яркія запэцкаў пер’і
Больш кіпцямі, чым паперай.

Ушанаванне свінні
У свінні нораў, каб свінячыць.
І лыч, каб рыць, у яе борзды;
Таму хачу яе адзначыць:
— Дрот у ноздры!

Ніўцам
Незалежных хлопцаў з „Нівы”
Мірановіч разлянівіў.
А я труцень ці араты —
Мне самому цьмянавата.

Мроя белавежскага дацэнта
Дацэньваю я вашы звягі,
Усходнесценныя яцвягі.
У маёй мроі эка-прагрэс:
Зносім сцяну і садзім лес.
І завіруюць на вашым суме
Еўраазадкамі таўстасумы.

Ніхто не забыты
На курганах дрэмлюць вякі,
Сваю спынілі тут хаду.
Падыме вас, каб суд вяршыць
Ваяр карэнны М. Гайдук.

Меншае зло
— Не хачу, але мушу
Высцебаць тваю душу.
— А мне не спешна ў рай,
Грэшнае цела сцябай.

Спозненая выснова
Туды-сюды,
Пакуль малады.
Пройдуць гады —
Ні туды, ні сюды.

Знямога
Кліч да новых боек скрозь чую,
А я ў снах учарашніх начую.
Ногі ў здрадную вязнуць дрыгву,
На той бераг дайсці не магу.
Злая кошка сэрца скрабе:
— Усё дарма, не ўцячэш ад сябе.

гасцёўня

Блізкасць высокага

Я сёння цар зямлі,
Я сёння з Богам роўны
Алесь Барскі

Мне напляваць на вас,
Да ідалаў чужых
Вашы малітвы!
Прыйшоў мой час —
І я стаў смелы,
І Аляксандраў меч
Наточаны да бітвы.
Свеце, замры!
Я сёння цар твой,
І як належыць — белы,
А гэта значыць — я святы,
І першы з першых на зямлі.
Звіні мой меч —
Мая надзея.
Узмах! —
І ворагам капцы.
Лясь-лясь! —
Забіў, каго пасеяў.
Што мне закон
І вашы догмы,
Калі я сёння стаў прарокам,
Калі я сёння з Богам роўны
І прэтэндэнт
На найвышэйшы чын
У аблоках.

Мікола-дзесяцкі

Мікалаю Гайдуку,
аўтару „Трызны”

Грамаду яцвягаў
за Сварожскім бродам
Мікола вітае
то мечам, то мёдам.
— Дзякуй табе, вою,
у час падняў трывогу,
полаўцы з-над Пульвы
ідуць на падмогу.
— У шчыліны цвердзі,
хто з мечам з’яднаны!
Сварожа! Сварожа!
Адвядзі паганых...
І стаялі насмерць
нарцы проці чэрні,
аж ізгон яцвяжы
пайшоў у свае верві.
Сварожа! Сварожа!
Прыўваж крамолу —
на трызну з сайгатам*
вярнуўся Мікола.
*Сайгат — трафеі.

Белая замова

іду белым горадам
Міра Лукша

У сукенцы белай
іду белым горадам
белыя крылы
на белай спіне
крылы мах-мах
сукенка трах
белыя пёркі
акрылі мяне
белгорад
у сонцы белым
рагоча
белыя словы
як белы зман
белую карту цела
ласкочуць
над белым сэнсам
белы туман
белыя ногі
белая кветка
белыя лёзы
з белым бінтом
на белы лес
белыя слёзы
на белы лёс
белы дом.

Ваяр Вася

Васілю Петручуку,
аўтару „Пожні”

Выйшаў ён на пожню,
Дзынкнуў медалямі
І прысеў, здарожаны,
На таемны камень.
Уваскрэслі героі,
Сумная кагорта.
— Ты нас, Вася, згноіў!
На якога чорта?
Ваяр усміхнуўся
Сваім думкам горка,
Аж пачырванелі
На пагонах зоркі.

Нашчадкам

Зашнурую свае вусны,
Замарожу сваё сэрца...
Віктар Стахвюк

Наўздзіў лоўкі. У час гнусны
Зашнураваў свае вусны.
І падсыпаў яшчэ перцу —
У халадзільнік здаўшы сэрца.
Іяан Чашнік
Яну Чыквіну,
аўтару „Кругавой чары”
Мне ўсё здаецца, што вось-вось
зыду з высокіх я нябёс,
ачышчу одапісцаў род
і новы дух спашлю ў народ.
Іду да вас я на ўспамін
з прычаснай чараю. Амін.

Блуканне па пакутах

Дзмітрыю Шатыловічу,
мемуарысту

І зноў я ў сяле родным.
Іду, як туз, сяродкам;
Ківок высакародны
Калгасным шлю сіроткам.
Не ў крыўдзе я на вас
(Ні ў сне, ні на яву),
А вы мяне ў свой час
Саслалі на Няву.
І тэрмін далі вы ж:
Пяць год — „ніверсіцет”.
Кляймо не ваша ці ж
Чырвоны партбілет?
Паверце, не кляну
Я нават той рэжым,
Што, учуўшы сатану,
Піхнуў мяне ў Рым.
Між Сцылай і Харыбдай
Каварнае ўлады
Караблікам прывідным
Праплыў я ў Эладу.
Палілі мяне сонцам,
І люты Бармалей
У кволай пласкадонцы
Пусціў на здзек у Бамбей.
Хоць цяжка йшла навука
І муляла казна,
Ў блуканні па пакутах
Я сэнс быцця спазнаў.

Віця Пуцяводны

Віктару Шведу,
заваёўніку „Зоркі”

Сніўся Віці дзіўны сон,
Быццам к зоркам ляціць ён.
Падрос, пастараўся,
На „Зорку” ўзабраўся.
— Запаветны быў той сон! —
Віця мне ва ўнісон.
— А раскіс. Распусціў нюні...
Адгадай лепей, Віцюня,
Нашто людзям дадзен нос?
— Чхаць на лёс.
— Малайчына!
Зух-хлапчына.

Сакрат Яновіч
(тут усё)

Рэліктавы
Сёрбаючы „Крынку”
На манкурцкім рынку,
Стаў да чэрні задам,
Паплёўвае ядам.

Збранзавелы
Прылёг на „Загоны”,
„Дзённікі” гартае —
Многапуддзе
дум ягоных
бронзаю картавіць.

Гегельянец
У трыяду Гегеля ўвайшоў Сакрат —
Наш пракурор, суддзя і кат.

З судовых аналаў
Прысуд на невука-стырновіча:
Мера вышэйшая — „Сцяна” Яновіча.

наводшыбе

Курс на загубу
Далёкае бязмежжа — да Зямлі:
— Хто пакрышыў цябе так, падзяліў?
— Разумныя істоты ля руля! —
Зямля ўдалеч мовіла.
— Разумныя?!. Хі-хі! (Скрозь зорчын пыл).
А гнуць цябе на свой капыл.

Навадное пытанне
Зышліся макатранцы нос у нос,
За чаркай прасабачылі ўсю ноч.
У гарэліцы — не толькі свае выі —
Жывым і мёртвым костачкі прамылі.
А як улеглася стыхія,
Ачнуліся: — Хто мы такія?
Адвечнае, балючае пытанне
Пачуў прыблуда — падарожнік ранні.
І рэк ён: — Барсуковы нораў.
Каб так абгадзіць свае норы!
Ну, дык адказ будзе які?..
Вы — барсукі.

У беларускім парламенце
— Рада!
— Стада!
— Ах!
— Замах!
— Нацыя!
— Прафанацыя!
— Фенікс!
— Кідрэні-фені!
— Здрада!
— Парадак!
— Анексія!
— Месія!
— Ганьба!
— Амба!
— У адстаўкууу!..
Таўкуць.
Таўкуць.
Таўкуць.

Ідалалогія
Сцятыя вусны. Відучы зрок.
Да цалі ў заўтра звернуты крок.
У поцемках дзеяў мільгаюць гады,
А ён у бронзе застыў малады.
Далонню пудоваю раструшчвае даль,
А ля падножжа рагоча бяда.
У гарачых пунктах бліскае зброя,
Паветра пахне свежай крывёю.
І замест здані мат-перамат
Лунае над намі: — І зноў адкат!
На гарызонце ў выпраўцы лідэрнай
Ужо бранзавеюць новыя ідалы.
Схопіцца загрудкі са строем строй —
Ідалы прагнуць ахвярных кастроў.

Стырновічы
У макатранскай смалакурні
Грымаснічалі ідэятычныя дурні.
На тулаве славы вар’яцкі качан.
А першых няма ў чысцілішчны чан.
Пальцамі круцяць ля жылістых скроняў —
І дурні хочуць мець блазнаў сягоння.
У канвульсіях курчыцца псіхаў кагорта,
Кантракт заключыць збіраецца з чортам.
Усе ідэі — адна мана.
Абы да стырна!
Абы да стырна!

Vale, colonus!
Хоць розныя мелі ўпадабанні
юрлівыя насельнікі Тытаніі,
жылі законна, жанок асемянялі,
патомкаў перспектыўных гадавалі,
здавалася, будуюць запаветны дом.
Ды ляснуў гром.
І ўпала з вачэй заслона.
— Vale, калоны!
— Vale! Vale!
(Каб ты акалеў...)

Наелася жаба мулу
Што з намі сталася? Што з намі сталася?
Затоцкая жаба ў бусла закахалася!
У тога пана чырванаботага,
Ліхога прыхадня забалотнага.
Адвольна парушыла наказ мацерын,
Усю Затоку асарамаціла.
І чым ты прывабіш цыбатасць гордую —
Плямістым брухам, тупою мордаю?
А жаба круціць бясхвостым кланам,
Славіць упарта вартасці пана.
Доўгія ногі, сажнёва дзюба.
(Клану загуба).
А крылы! Пад іх рабыня
Усезатоцкае кладзе жабурынне,
Цікуе жабнік мулам зрошчаны,
Зноўку абшчыну агарошвае —
Клятву дае ад імя гміны
Несці рэптыльную павіннасць,
Вады жывое патрабуе
(Чым іх цыбатасцей турбуе);
Улічыўшы час сістэмазменны,
Наводзіць думку на памкненні:
Маўляў, бусламі хочам звацца,
У хмызняку больш не хавацца;
Паэтызуе цвіль аконца,
У якое не праб’ецца сонца.
Змяўшы альтэрнатыўную граду,
У кансенсус ставіць грамаду:
Аб старой Жабінцы ні слова,
Кумкаем сленгам New Buslow’a,
Бусліным крэмзаем пяром
„Жыць будзем, покі не памром”.

Вось вам якая карысць для агулу,
Калі рапуха наесца мулу.

Ратуй нас, Божа
Паэт зайшоўся ад адчаю,
Стыхію сам-насам страчае.
З бурай, з агнём справіцца зможа.
Ад благой жонкі ратуй нас, Божа.
Застыў на твары адбітак страху —
Ад гегемонных ратуй нас крахаў,
Ад карыфеяў і ветрагонаў,
Дзялкоў прыблудных, пампезных гномаў.
Ад лаўкачоў, казачных мафій,
Каварных шокавых тэрапій,
Задухі собскай і неафітаў,
Гіпнозу ўлады і новых міфаў.
Ад чужых ідалаў ратуй, Усявышні,
Каб з слугавання ў свет мы выйшлі,
Каб з калектыўнай усталі знямогі
І сталі на ногі, і сталі на ногі.
Ачысці родны кут з кустоўя
Надзьмутых пухіроў застойных,
Ліслівых стоеных рэптылій
З суцемкаў фарысейскіх выльі.
Цнатліўцаў трэфных выстаў на сонца,
Ад рэвальверных выбаў нас слоўцаў;
Ад вурдалачных зваблівых ложаў,
Ад самаедства ратуй нас, Божа.
Празорцаў сціплых узвядзі на троны,
Дай тронным мовам моц Цыцэрона,
І нам, мяшком з-пад мукі прыпыленым,
Прамый дабром шэрыя звіліны.

У свае вароты
У ганаровых крэслах
валявыя твары.
Ці да іх мне несці
свае болькі, мары?
А што ўбачыць рэшта,
тая — ад карэнняў?
Дзівака — і толькі —
з іншых вымярэнняў.
Лепш зыду з памосту,
пакуль стане млосна;
пачытаю вершы
белавежскім соснам.

Змест

• Факсы
• Цераспалосіца
• Гасцёўня
• Наводшыбе

Сідар Макацёр, Макатразмы, Бібліятэчка Беларускага літаратурнага аб’яднання “Белавежа”, Серыя заснавана ў 1990, Кніга семнаццатая, Беласток 1997