|
Вольга Русак337
Я, Вольга Русак (раней была Алясюк), нарадзілася 26 сакавіка 1935 году ў вёсцы Парцава, Бельск-Падляскі павет, Беласточчына. Мае бацькі абое беларусы: мама Натальля й тата Мефодый Алясюк — сяляне. Мелі чацьвёра дзяцей, чацьвёра дзяўчат, я трэцяя з калеі. Вучылаcя ў беларускай школе, у беларускім ліцэі да 9 клясаў, потым вучылася ў Супрасьлі ў гандлёвым тэхнікуме. Маё жыцьцё з бацькамі было спакойнае, манатоннае, нічога цікавага не здаралася. Калі ў Бельску Падляскім паўстала Беларускае Таварыства, то нашая моладзь крыху аджыла, пачалі арганізоўвацца аматарскія культурна-асьветныя гурткі. У адным такім я разам з малодшай сястрой Марысяй брала ўдзел. Пераважна сьпявалі “солё плюс дуэт” пры суправаджэньні трыццаціасабовай групы музыкантаў, зарганізаванай у суседняй вёсцы Шчыты спадаром Кадзевічам. У 1959 годзе ў Беластоку на “інтэрнацыянальнай ілімінацыі” мы занялі першае месца.
У тым жа годзе беларуская газэта “Ніва” пазнаёміла мяне з маім цяперашнім мужам Валодзем Русаком, які жыў ужо ў Аўстраліі. Пасьля гадавога ліставаньня ў 1960 годзе пад канец я паслухалася свайго сэрца, пакінула родную вёску, бацькоў, сёстраў і прыехала сюды ў Аўстралію. Год часу нам забрала гэтыя паперы вырабіць, перш чым я змагла прыехаць. Гэта была найбольшая зьмена ў маім жыцьці.
У часе паездкі ў Аўстралію што Вы адчувалі? Ці было страшна?
Мне тады было каля 26 гадоў. Мне страшна не было, хацелася паехаць у Аўстралію, пабачыць усё іншае. Усё было цікавае. Не было мне страшна, хаця я Валодзю ня ведала, мы пазнаёміліся праз газэту, таму як ехала, я толькі думала, як мне яго пазнаць, калі выйду з аэрапляну. Але пазнала я яго па фатаграфіі вялікай, што пры сабе мела, ужо праз вакно пазнала, як ён чакаў з букетам кветак. То не было страху. У такіх гадах нічога ня страшна, хочацца ўсё новае ўбачыць, дасьледаваць.
Спадабалася Вам Аўстралія?
Аўстралія… Мне было добра, спадабалася Аўстралія. Я заўсёды казала, што як мілы па душы, то паўсюль будзе добра. І мне было добра, бо ўсё ў парадку ў сям’і. Мы маем чацьвёра дзяцей, дзьве дзяўчынкі (Марыя й Соня) і два сыны (Юрка й Андрэй). Праз чатыры гады я перацягнула сюды яшчэ сваю наймалодшую сястру, якая потым выйшла замуж у Брысбэне. Я перавезла таксама маму й тату. Яны пражылі тут: тата гадоў сем-восем, а мама больш — 14 гадоў. Тут і памерлі.
А дзе Вы працавалі?
Я працавала ў Андэрсанс сасіска фабрыка, але толькі восем месяцаў. А потым чакала першую сваю дачку, то ўжо не працавала. Калі ж дзеці пайшлі ў школу, я стала працаваць у клюбе, цэлых 17 гадоў. А цяпер ужо можа якіх 10 гадоў не раблю. У мяне ж чатырнаццаць унукаў. Ужо старая бабулька!
Як ставіліся да Вас аўстралійцы?
Аўстралійцы добра ставіліся, я й не спадзявалася. Як пайшла ў клюб працаваць, то я ж ня ведала добра ангельскай мовы, зь дзецьмі дома так не навучысься. Я ж не хадзіла ў школу ангельскую, толькі яшчэ ў Супрасьлі ў гандлёвай школе паўгоду мелі ангельскай. Гэта дапамагло мне, але я ведала многа словаў, а не магла іх павязаць. Калі я прыехала й паслухала, як тут па-ангельску гавораць, то мне падавалася, што гэта ўсё адно доўгае слова. Не магла падзяліць, дзе словы заканчваюцца, так было цяжка. А пазьней стала прызвычайвацца.
А што было самае цяжкае?
Ангельская мова была цяжкая. Трэба было пайсьці працаваць і па-ангельску зь людзьмі гаварыць... Я ж працавала з тымі людзьмі, якія прыходзяць у клюб. І мне трэба было сэрвіраваць... І часта крытыкавалі... Нам як новым аўстралійцам цяжка вымаўляць па-ангельску словы “тры”, “трыццаць”, “трынаццаць”. То некаторыя прыходзілі й пыталіся: “Why don`t you speak English?” (“Чаму Вы не гаворыце па-ангельску?”). А я гаварыла, але ў мяне не выходзіла так, як у іх па-ангельску. Усё прыходзіць з часам... Мы ўсе маем свой акцэнт і ня можам быць ангельцамі, хаця й гаворым па-ангельску.
Вы калі сюды прыехалі, ці шмат беларусаў сустрэлі?
Тут у Сыднэі? Так было шмат маладых, але старэйшых за нас. Цяпер паадыходзілі ўжо многія, мала засталося. Мы жылі ў Сыднэі сем гадоў, а потым пераехалі ў Ньюкасл.
І Вы ўдзельнічалі ва ўсіх мерапрыемствах, што беларусы ладзяць у Сыднэі?
Мы заўсёды. Калі тут жылі — заўсёды й цяпер амаль што кожны год прыяжджаем. Мой Валодзя вялікі нацыяналіст беларускі. Ён пакутуе, як прапусьціць што сваё.
А што Вам даюць такія сустрэчы?
Вось і спаткацца добра, і пабачыць, як хто пастарэў, і пагаварыць, і сваю бяду, і свае радасьці кожны раскажа. Таму й хочацца паехаць, раз на год — гэта не зачаста. Яны тут зьбіраюцца й часьцей, у Сыднэі. А мы прыяжджаем на такія сьвяткаваньні раз на год.
З сваімі дзецьмі Вы на якой мове размаўляеце?
Я да сваіх дзяцей гавару, як мне хочацца. Па-беларуску яны ўсё разумеюць. Калі яшчэ мая мама жыла тут, то гаварылі толькі па-беларуску да яе, а да мяне ня хочуць. Я думаю, што яны баяцца памылку зрабіць, таму самі па-беларуску не размаўляюць цяпер. Але ўсё роўна добра разумеюць. Я гавару да іх па-свойму, а яны — па-свойму — па-ангельску. А калі мне патрэбна слова па-ангельску, то я й па-ангельску кажу. Яны па-ангельску гавораць у кампаніях, але як прыходзяць дадому, то я стараюся зь імі размаўляць па-свойму, не хачу, каб яны забываліся.
Якія ўражаньні засталіся ад часу, калі Вы на радзіму езьдзілі?
Я адведвала толькі дом, гэта было 13 гадоў таму. Была там два месяцы, і маму сваю вазіла, яшчэ яна жыла. Павезьлі яе на калясцы, бо яна была спаралізаваная, але ўсё адно павезьлі. Убачыла яшчэ сваіх сёстраў, і ўсіх сваякоў. Можна было б часьцей паехаць, але як у нас сям’я вялікая, трэба дапамагчы дзецям... Таму я думаю, мы ўжо… Валодзя сябе ня вельмі добра адчувае апошнім часам, то мы можа ўжо больш і не паедзем.
А тады мы адведалі Польшчу й Беларусь, і Расею, бо ў Валодзі там свая сям’я — стрыечныя. Нязвыкла было нам пасьля Аўстраліі, але добра ўспомніць. Стандарт жыцьця быў горшы, як у Аўстраліі, ведама. Але людзі такія самыя... Мы папросту адвыклі ад тых ранейшых умоваў жыцьця, да добрага хутка прызвычайваешся... А вярнуцца цяпер і ня хочацца, таму што тут ужо сям’я.
Вы сябе адчуваеце аўстралійкай ці беларускай?
Я ня думаю, што адчуваю сябе аўстралійкай. Я думаю, што я больш беларуска, чым аўстралійка. Ужо 42 гады, як я ў Аўстраліі, так што нашыя карэньні ўжо глыбока ўвайшлі ў аўстралійскую зямлю. Але мы з гонарам гаворым, што мы — беларусы, і некаторым аўстралійцам гэта цікава...
Спасылкі:
337 Размова адбылася 6.04.2003 у Беларускім Культурна-Грамадзкім Клюбе ў Сыднеі, падчас сьвяткаваньня Дня Незалежнасьці БНР. Аповед быў нядоўгі, бо спадарства Русакі мусілі рушыць у Ньюкасл. Але аповед спадарыні Вольгі паклаў пачатак нашаму прыемнаму сяброўству, якое аднавілася празь некаторы час у лістах.
