|
Марыя Алехна330
Нарадзілася ў 1935 годзе ў сям’і беларусаў Мікалая й Кацярыны Альхоўскіх. Нас было пяцёра: тры браты ды я зь сястрою. У канцы вайны ўсе апынуліся ў Нямеччыне, у Гановэры, ва ўкраінскім лягеры. Спачатку туды не хацелі пускаць, бо мы ж беларусы, не ўкраінцы, але потым пабачылі, што пяцёра дзяцей, то ўзялі. І там жылі мы можа пяць гадоў. Там было добра, бо мы ж малыя былі. Толькі ў 1946 годзе бацька памёр. Маці засталася з намі адна, і ў 1949 годзе мы ўсе паехалі ў Бразылію, бо нас нікуды больш ня бралі. Жылі ў Сан-Паўлу дванаццаць гадоў.
Мы жылі ў Бразыліі вельмі бедна. Ня мелі ні лядоўні, ні печкі, нічога. Ведаеце, мы ж зь Нямеччыны прыехалі ў адных туфлях, бо вайна й нічога не было. Прыехалі ў Бразылію й нічога ня мелі. Мама варыла есьці на маленькай печцы ў двары. І што мы зараблялі? Бацькі не было, нас пяцёра дзяцей, мама не працавала. Аднаму майму брату 10 гадоў было, ён у школу хадзіў, і я вечарамі хадзіла. Мову партугальскую яшчэ й зараз добра ведаю. Днямі ж я працавала, шыла. Вельмі любіла шыць. Я не жадала працаваць сакратаркай ці яшчэ кім, толькі шыць. Два гады вучылася. Я была худзенькая, тоненькая, і вельмі хацела мець прыгожыя сукенкі. Матэрыялу было шмат, то я сабе ўсё новае й шыла.
Мы бедна жылі, але весела. Моладзі там было шмат. Беларусы зьбіраліся. Мае браты ўсе былі музыканты, гралі на баянах. Яны балі ладзілі часта, і шмат народу прыходзіла: і украінцы, і беларусы, і палякі.
Ці шмат беларусаў было ў Бразыліі?
Так, так, шмат. Але потым паехалі ў Амэрыку ў 1960 годзе. Спачатку мой брат старэйшы, ён жанаты быў, паехаў туды й напісаў, што ў Амэрыцы лепш жыць. І мы таксама пераехалі. Жылі ў Трэнтане, Нью-Джэрзі, недалёка ад Нью-Ёрку. Калі я прыехала ў Амэрыку, ня ўмела размаўляць па-ангельску. І так плакала, хацела назад у Бразылію вярнуцца. Але грошай не было, каб за дарогу заплаціць. Таму й засталася. Знайшла працу, касьцюмы шыла. Я добра шыла, ахайна, але павольна, не магла шмат касьцюмаў хутка пашыць. Затое на дапрацоўку не вярталі. Але калі мне не пажадалі заплаціць добра, бо я павольна шыла, то я кінула тую працу й знайшла іншую.
А як у Аўстраліі апынуліся?
Замуж выйшла. Мы з Кузьмом пазнаёміліся яшчэ ў Нямеччыне, у адну школу хадзілі. А потым ён паехаў з бацькамі ў Аўстралію, а мы ў Бразылію, Амэрыку. Наладзілі ліставаньне. А тады ён прыехаў да мяне ў Амэрыку, мы павянчаліся й ён прапанаваў: “Паглядзіш на Аўстралію, а тады назад вернемся”. А калі прыехалі ў Аўстралію ў 1974 годзе, ён ужо вяртацца не захацеў. Яго маці й бацька тут былі, і мы засталіся тут. Ён меў добрую працу, плацілі прыстойна. Яму тут лепей. Праўда, я ўсё роўна мусіла працаваць пару гадоў, а тады двух дзяцей нарадзіла й вырашыла, што ім сапраўды тут лепей... Але мне самой сумна... Уся мая сям’я засталася ў Амэрыцы. Я, праўда, да іх езьдзіла ўжо тры разы, і яны да мяне прыяжджалі.
Але я тут у Аўстраліі вельмі сумавала, бо зусім адна. Нават дэпрэсію дастала. Ніхто тут ня прыйдзе да цябе ў госьці, як гэта ў Бразыліі было. Дый ня езьдзім мы амаль, толькі ў царкву й назад. І на адпачынак асабліва ня езьдзім, былі толькі ў Канбэры й Ньюкасьле, а ні ў Мэльбурне, ні ў Адэляйдзе. Цяжка мне тут было: двое дзяцей, дапамогі ніякай і сумна...
Дзе Вы працавалі?
У школе прыбірала. Я яшчэ ня ведала ангельскай мовы тады добра. Гэта цяпер ужо... Я прыехала й мусіла працаваць, бо муж нічога ня меў. Пры мне ўжо гэты дом купілі, але пусты, нічога не было. Мы яшчэ дабудоўвалі шмат. І халодна тут часам было, нават вада замярзала... Тут зімою бывае халодна, то мы печку грэем цяпер...
Ці шмат Вы знайшлі беларусаў тут у Аўстраліі?
Было многа, але ўжо ўсе памерлі. Калі я прыехала сюды, вельмі многа прыяжджалі да мяне, нават не было чым пачаставаць усіх. Але прыяжджалі зь дзецьмі, калі й я ўжо дзяцей мела. Кожную суботу — нядзелю ў мяне былі госьці. А зараз нікога няма — усе вырасьлі, пажаніліся. Цяпер мала хто прыяжджае.
Наогул цяпер беларусаў вельмі мала ў Аўстраліі. Я ня ведаю Адэляйды, але тут у Сыднэі мала. Украінцаў шмат, палякаў, італьянцаў…
А ў Беларускі Клюб хадзілі?
Мы былі сябрамі яго, дапамагалі, але яны там увесь час сварыліся. А мы не хацелі ў тое мяшацца. Гэты Беларускі Клюб мусіў стаць значна лепшым. Але беларусы нідзе ня мірацца... І царкву ўвесь час дзеляць... Вось мы праваслаўныя. Царкву ў Бэнкстоўне калі будавалі, там беларусаў большасьць была, дапамагалі. А цяпер яны не жадаюць сюды хадзіць. Сёньня служба была, але толькі некалькі чалавек нашых было...
Вы сябе цяпер адчуваеце беларускай ці аўстралійкай?
Я адчуваю, што я беларуска, але ўжо да Беларусі ня маю ніякіх пачуцьцяў. Я яе ня памятаю й ня ведаю, бо болей ніколі там не была. Кузьма быў у 1992-м, то казаў, што вельмі дрэнна ўсё... Ведаеце, у нас сяброў тут больш украінцаў. Дома размаўляем па-ангельску, у царкве па-свойму... У мяне найбольш пачуцьцяў засталося да Бразыліі, дзе я вырасла. Яе я лічу за сваю Радзіму. Там быў найлепшы для мяне час. Я туды езьдзіла ў 1996 годзе, дом наш бачыла яшчэ, але знаёмых ужо мала засталося. І ўсё роўна я сумую па Бразыліі, і калі бачу па тэлевізіі штосьці пра яе, то мне аж сэрца шчэміць...
Спасылкі:
330 Размова запісаная 7.04.2003 у хаце спадарыні Марыі ў Сыднэі. Інтэрвію адбылося толькі з другой спробы (першы раз гаспадыня была занятая), і жанчына не была вельмі ахвотная да аповедаў. Толькі настойлівыя пытаньні здолелі падштурхнуць яе да некаторых урыўкавых успамінаў.
