|
Уладзімір Дзямешка (Вінніца, Украіна)
УЗАЕМАДЗЕЯННЕ ВІННІЦКАГА ЗЯМЛЯЦТВА БЕЛАРУСАЎ 3
ІНШЫМІ НАЦЫЯНАЛЬНЫМІ МЕНШАСЦЯМІ
Няма радзімы без гісторыі, няма нацыі без мовы. Вось таму мы i выра-шылі стварыць у замежжы сваё згуртаванне, засноўваючыся на выву-чэнні гісторыі i адраджэнні нацьюнальных адзнак бацькаўшчыны. Але як гэта зрабіць, калі ў бібліятэках Вінніцы няма ніводнай кніжкі на беларус-кай мове, a тым больш па гісторыі нашай Айчыны? Каго далучыць да такой справы, калі амаль ніхто не ведае сваёй роднай мовы? А на Вінніччыне жыве больш як пяць тысяч сямей этнічных беларусаў.
Выказалі мы свой боль у Дзяржаўным камітэце па справах рэлігій і на-цыянальнасцей, звярнуліся праз рэдакцыі беларускіх газет да землякоў, якія жывуць у Беларусі, папрасілі дапамогі ў абласных выканаўчых камітэтаў. I ўсё пайшло паціху на лад.
Я думаю, вы ведаеце, што Вінніччына знаходзіцца ў цэнтральнай част-цы Украіны. Сюды ідуць цягнікі з Мінска, Віцебска, Магілёва, Гомеля. Да Брэста i Гродна таксама мы знайшлі дарогу з дапамогай выхадцаў з гэтых рэгіёнаў. Цяпер маем i бібліятэку беларускай мастацкай літаратуры, і газету "Голас Радзімы" чытаем. Нават слухаем па радыё звесткі і чытаем газеты з усіх абласцей. Дапамагаюць нам Міністэрства адукацыі і Міністэрства культуры, Нацыянальная бібліятэкаБеларусі.
Ёсць i праблемы. Нас запрасілі на курсы, каб падрыхтаваць сваіх спе-цыялістаў-выкладчыцкаў Дзве нашы беларускі хацелі паехаць, каб павысіць узровень ведання беларускай мовы. Але ў нас не было магчымасці заплаціць за ix праезд… Я сам спрабую быць перакладчыкам. Перакладаю з рускай, польскай ці ўкраінскай мовы на беларускую. Можна бьшо б больш, лепш i хутчэй нешта ў гэтым напрамку зрабіць, ды няма грошай нават на тое, каб паслаць лісты ці перагаварыць па тэлефоне. Я не кажу пра мару, каб за праезд у цягніку заплацілі. Маленькіх добраахвотных ўзносаў хапае толькі на вянкі пры пахаванні ды на хлеб, які мы часам раздаём бедным. A такіх, на вялікі жаль, 90 працэнтаў.
Не хочацца на сястру-Украіну ці на радзіму-матулю выказваць крыўду. Але ж нам няма падтрымкі— ні маральнай, ні матэрыяльнай. Глядзім, як дапамагаюць габрэі габрэям, палякі палякам, немцы немцам з Ізраіля, Аме-рыкі, Канады, Польшчы, Германіі i іншых дзяржаў— i смуткуем.
У газетах ці, тым больш, па радыё або па тэлебачанню расказачь праў-ду пра нашых землякоў не заўсёды магчыма. Спадзяемся, што новае аб'яд-нанне беларусаў— Усеўкраінскі саюз— здольны будзе зрабіць штосьці доб-рае. Магчыма, дачакаемся i мы, што засвеціць сонца і ў наша ваконца. Для таго ўзяліся мы самостойна вывучаць нашу гісторыю і мову. Толькі некаторью фальсіфікатары цяпер кажуць, быццам ніколі не існавала дзяржаўнасць бе-ларусаў. Нават тыя, што вучыліся чытаць i пісаць ад беларусаў i з дапамогай беларусаў, ужо нашу гісторыю перапісаць хочуць i маладым, у тым ліку i беларусам, такую новую "тэорыю" рыхтуюць. Вось чаму нам аб'ядноўвац-ца трэба i праўду дзецям, унукам i праўнукам пра радзіму тэрмінова растлу-мачваць трэба. Калі ж мы цяпер не адкрыем маладым вочы, не будзе ні на-шай мовы, ні радзімы. Бо ў нашым зямляцтве многа моладзі, якая нарадзі-лася за межамі Айчыны ix бацькоў Мы не маем магчымасці запрасіць да сябе вучоных з Беларусі, каб яны дапамаглі нам у гэтай справе. Мы нават не паслалі на навучанне беларускай мове беларусаў з-за адсутнасці сродкаў I зарабіць для гэтай мэты грошы няма магчымасці. Крызіс усеагульны: за-рабіць нічога нельга таму, што няма патрэбы ў нашай рабочай сіле, а дапа-магчы стварыць, як кажуць, сваю фірму не маем капіталу.
Мае сябры прасілі, каб я звярнуўся да ўсіх суайчыннікаў з такімі словам!: прыязджайце да нас i дапамажыце, калі ласка, стварыць сапраўдны рэгіянальны ці міжрэгіянальны цэнтр нацыянальнага i сацыяльна-кулыур-нага адраджэння беларусаў у замежжы. Мы хочам гэтым давесці да ведама усіх дабрадзеяў, што моцна любім бацькоўскі край i ганарымся, што нара-дзіліся ў Беларусь Родны кут усім нам мілы, забыць яго не маем сілы.
У нашым абласным зямляцтве ёсць высокаадукаваныя людзі, заслу-жаныя кіраўнікі. Яны плённа i ў гэты цяжкі час працуюць для Украіны, для ўсіх людзей, што тут жывуць. Так, начальнікам вялікага чыгуначнага вузла Паўднёва-заходняй чыгункі, а таксама галоўным інжынерам праца-валі да пенсіі два беларусы; вялікі шпіталь узначальвае беларус; у нашых тэхнічным i сельскагаспадарчым універсітэтах болып дзесяці прафесараў i дацэнтаў— выхадцы з Беларусь Ёсць дырэктары былых заводаў, якія, на жаль, цяпер збанкрутавалі i не працуюць. Многа былых кадравых вай-скоўцаў, многа медыкаў, інжынераў, эканамістаў i г. д. Толькі няма бага-тых патрыётаў -землякоў, якія дапамаглі б нам стварыць для зямляцтва ма-тэрыльяную базу.
Беларусы, па майму глыбокаму перакананню, даказалі ўсяму свету ў даў-нейшы i навейшы час, што яны добрыя, сумленныя i вельмі працавітью людзі. Яны заўсёды самі разбіраліся са сваімі праблемамі i дапамагалі суседзям вызваляцца ад прыгнятальнікаў. Наші продкі гераічна змагаліся за сваю волю. На ix долю выпала многа цяжкасцей. Але яны, а потым мы, нашы дзяды, бацькі, браты i сестры, перамагалі ворагаў таму, што адстойвалі сваё права вольна жыць i не быць пакорнымі рабамі. На Украіне яшчэ памята-юць, як беларусы выганялі татар з ix зямель. У Вінніцы ёсць рэшткі ўмаца-ванняў, якія былі збудаваны з дапамогай князя-беларуса.
Хачу яшчэ сказаць, што наша зямляцтва працуе пры ўзаемадзеянні з кіраўнікамі школ Вінніцы. Імі былі створаны магчымасці праводзіць за-няткі нашага мастацкага калектыву, падрыхтоўваць нашых спевакоў да ўдзелу ў абласных аглядах-конкурсах нацменшасцей. Разам з габрэйскімі абшчынамі, вялікім польскім гуртам, арганізацыяй рускіх i іншымі нацыя-нальнымі супольнасцямі мы абмяркоўваем нашы праблемы, выпрацоўваем стратэгію адраджэння сваіх нацыянальных традыцый, святаў, абрадаў. Пра-водзім сустрэчы нашых ветэранаў вайны i працы, запрашаем да сябе ўдзель-нікаў вызвалення Беларусі ад гітлераўскіх захопнікаў іншых нацыянальна-сцей, якія жывуць на Вінніччыне. Рэгулярна адбываюцца сустрэчы нашых беларускіх сямей. Правялі мы i цікавую сустрэчу гаспадынь, якія добра рых-туюць беларускія стравы.
На шчасце, беларус працуе ў нас кіраўніком вялікага народнага хору, ён заўсёды дапамагае нам. Песні i вершы беларускія вывучыць не так цяжка, але як купіць нацыянальнае адзенне?! Пакуль што не знайшлі мы адказу i на гэтае пытанне. На запрашэнні з Брэсцкай, Віцебскай, Магілёўскай i іншых абласцей прыняць удзел у тамтэйшых фестывалях мы адказваем толькі: "Дзякуй". Бо паслаць туды сваіх самадзейных артыстаў няма сродкаў Як далей рабіць добрыя справы ў замежжы, мы хацелі б пачуць i ад удзельні-каў нашай секцыі кангрэса.
На заканчэнне шчыра дзякую за магчымасць выказаць набалелае суай-чыннікам—як сваім родным сестрам i брагам. Калі ласка, не крыўдуйце на мяне, што пажаліўся вам. Але ж у такім становішчы можна i пажаліцца.
Крыніца: Беларуская дыяспара як пасрэдніца ў дыялогу цывілізацый: Матэрыялы ІІІ Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». «Беларускі кнігазбор», Мінск, 2001 г., ISBN 985-6638-15-1
БЕЛАРУСКАЯ ІНТЭРНЭТ—БІБЛІЯТЭКА: http://kamunikat.net.iig.pl/
